Bedrijfshuisvestingsprotocol

‘Het protocol dat de gemeente Oss hanteert voor bedrijfshuisvesting heeft een groot draagvlak voor bredere toepassing in andere gemeenten en regio’s. De effecten zijn veelal positief en de kosten relatief bescheiden.' Dat is in een notendop de belangrijkste conclusie - en meteen ook aanbeveling – van de Radboud Universiteit in het onderzoeksrapport van januari 2010 over de effecten van het protocol dat Oss hanteert bij het uitgeven van bedrijventerreinen.

In opdracht van gemeente Oss en twee ministeries (VROM en EZ) voerde Radboud Universiteit – samen met Bureau Buiten (Utrecht) - het onderzoek uit.

Positieve effecten, geschikt voor anderen én relatief bescheiden qua kosten; mooie uitkomst van een onderzoek naar een bijzonder Oss’ product van de wethouder Economische Zaken en de afdeling Ondernemerszaken. Geheel op eigen kracht - op grond van ervaring en inzicht - heeft een groep ondernemende medewerkers het protocol ontwikkeld en in de markt gezet. Dit in goed overleg mét en instemming van de Osse ondernemers. Met de tijd kwam er steeds meer aandacht van buitenaf voor deze manier van werken. Vele presentaties volgden, bij gemeenten, provincies en rijk. Het onderzoek ‘Evaluatie gronduitgifteprotocol bedrijventerreinen gemeente Oss’ is de kroon op het werk, de wetenschappelijke bevestiging van een koers die Oss acht jaar geleden inzette.

In 2002 heeft Oss gekozen voor een aangescherpt, samenhangend beleid gericht op de ontwikkeling van nieuwe en kwaliteitsbehoud op bestaande bedrijventerreinen. Een belangrijk element in dat beleid is het Gronduitgifteprotocol Bedrijventerreinen Gemeente Oss. Ruim zeven jaar is er mee gewerkt; tijd voor evaluatie van het effect van dit beleid.

Het onderzoek richtte zich op drie vragen: Wat zijn de effecten van het protocol? Is het wenselijk dat anderen dit protocol gaan hanteren? Wat zijn de randvoorwaarden bij toepassing in andere gemeenten of regio’s?. Het onderzoek bestond uit interviews, desk-research en een internetenquête.

Voordat de onderzoekers met de vragen aan de slag gingen, zijn allereerst de verwachtingen over de effecten in beeld gebracht, zowel positief (kwaliteitsverbetering, hogere investeringen en hogere vastgoedwaardes op bestaande bedrijfsterreinen) als negatief (verlies werkgelegenheid door niet vestigen van bedrijven, ‘In Oss doen ze moeilijk’, lagere uitgifte bedrijventerrein).

Na het onderzoek zijn conclusies een aanbevelingen gedaan over de economische en ruimtelijke effecten, financiële en vastgoedeffecten en over de impact van het protocol.

Oss bleef in de jaren tussen 2002 en 2010 op peil wat betreft werkgelegenheidsontwikkeling en aantrekkelijkheid als vestigingsplaats. De instroom van bedrijven en arbeidsplaatsen was steeds groter dan de uitstroom. Anders dan verwacht is ook de gronduitgifte in de pas blijven lopen in een periode waar die elders licht daalde. Niet altijd is aantoonbaar wat toe te schrijven is aan het beleid . Wel is er veelal tevredenheid over de toepassing van het protocol. Zeker ook van de kant van de ondernemers, waarvan een aantal zich als ambassadeur van dit beleid inzet.

Uit gesprekken met bedrijven, overheden en vastgoedpartijen signaleert het onderzoek voorzichtig dat het protocol positief werkt op de kwaliteit van bestaande bedrijventerreinen. Bedrijven zijn bereid ook in die omgeving te investeren omdat het protocol bijdraagt om veroudering op bestaande bedrijventerreinen tegen te gaan. Zo’n 15% van alle ondervraagde bedrijven geeft aan onder invloed van het protocol af te zien van vestiging op een nieuw uit te geven terrein, maar te kiezen voor een alternatief op een bestaande locatie.

‘Gemeenten opereren steeds vaker als speler in regionaal verband. Ook in dat grotere verband is beleid gericht op de ontwikkeling van nieuwe en kwaliteitsbehoud op bestaande bedrijventerreinen. Een maatwerkuitvoering van het Osse protocol kan in het regionale speelveld een gunstige werking hebben op het benutten van elkaars kennis en kunde, het voorkomen onnodige concurrentie en het komen tot een gezamenlijk ruimtelijk-economisch beleid’

Dat het Osse protocol ook voor anderen geschikt is, geeft het onderzoek overduidelijk aan. Wel kan er nog een kwaliteitsslag gemaakt worden door het protocol aan te scherpen met goede monitoring van de processen rondom het beleid. Gegevens van bedrijven eenduidig vastleggen én de procedure in stappen beschrijven, zijn de belangrijkste aanbevelingen op dit gebied.